Tentoonstelling over 80 jaar bevrijding Nuenen-Gerwen-Nederwetten

Het is deze maand 80 jaar geleden dat Nuenen, Gerwen en Nederwetten zijn bevrijd van de Duitse overheersing. Erfgoedvereniging De Drijehornick organiseert tussen 14 en 22 september, onder auspiciën van de Stichting Herdenkingen Nuenen, de tentoonstelling ‘Oorlog en bevrijding Nuenen-Gerwen-Nederwetten, 1940-1945’ in ’t Weefhuis.

Op de tentoonstelling zullen objecten en documentatie en zo’n 70 foto’s van de oorlogs- en bevrijdingsperiode van Nuenen, Gerwen en Nederwetten te zien zijn. Een groot aantal foto’s komt uit de beeldbank van De Drijehornick. De objecten komen voor het merendeel uit particulier bezit en musea. Zo zijn er oorlogsdagboeken, persoonsbewijzen, distributiebonnen, zilvergeld, geld dat in het concentratiekamp Westerbork is gebruikt, granaatschijven en granaathulzen, gasmaskers, Engelse helmen, oorkondes, verlofpassen en vrijstellingen en zaken uit het concentratiekamp Auschwitz te zien.

Foto’s
De zwaarste tankgevechten in Nederland tijdens de Tweede Wereldoorlog hebben zich afgespeeld in het gebied tussen Son, Nederwetten, Nuenen, Gerwen en Eindhoven. Een groot aantal foto’s laat de verwoestingen in Nederwetten in september 1944 zien. In Nuenen is aan de Opwettenseweg zwaar gevochten en tussen Nuenen en Nederwetten staan diverse Duitse tanks, die zijn kapotgeschoten, uitgebrand of niet verder kunnen door gebrek aan brandstof. Ook daar zijn afbeeldingen van te zien. Er is in Gerwen schade aan de kerktoren, de pastorie, de oude en de nieuwe school en een aantal huizen. Foto’s ook van het Langlaar waar een aantal boerderijen tot de grond toe afgebrand zijn. Op verschillende plaatsen staan kapotte tanks, bij sommige tanks liggen doden. Er is een foto van een ondergrondse schuilplaats in de Gerwense bossen voor de mannen die voor de Arbeidseinsatz ondergedoken zijn. Vliegtuigen laten op de terugweg naar Engeland soms hun bommen vallen, bij voorkeur boven de Noordzee, maar dat lukt niet altijd. Meerdere geallieerde vliegtuigen zijn rond Nuenen, Gerwen, Nederwetten en Eeneind geraakt en neergestort en daarbij zijn hun piloten om het leven gekomen.

De tentoonstelling ‘Oorlog en bevrijding Nuenen-Gerwen-Nederwetten, 1940-1945’ is in ’t Weefhuis aan de Lucas van Hauthemlaan achter het gemeentehuis. Openingstijden: in de weekenden van 10.00 tot 17.00 uur, van maandag tot en met vrijdag van 13.30 tot 17.00 uur. Toegang is gratis.

Mei 1940: Hitler woedend… Brabant lag in de weg!
We weten allemaal dat Duitsland op 10 mei 1940 ons land binnenviel. Vijf dagen later op 15 mei capituleerde Nederland. Was er dan helemaal geen verzet? Jazeker wel. Tony Mouw zal ons op 16 september in zijn lezing meer daarover vertellen. ‘C’est l’histoire qui se répète’. Dat is een uitspraak die we regelmatig horen, maar er weinig van lijken te leren. Tony legt dat uit.

Interview: Gemma Eerdmans

Omdat Tony Mouw in Wanneperveen woont, doen we het gesprek via de telefoon. Meteen is duidelijk dat we hier te maken hebben met een gedreven, enthousiast verteller. Hij geeft lezingen door heel Nederland.

Mensen trap er niet in!
Tony: ‘Deze tijd is volslagen herkenbaar in wat we vroeger ook hebben meegemaakt. Ik begin even in het kort over de 80-jarige oorlog. Ook het crisisjaar 1672, waar we aangevallen werden door Engeland, Frankrijk en de bisdommen Munster en Keulen. Ineens hadden we iedereen tegenover ons staan. Ook in 1914. Er is een constante. Als we bedreigd worden, merken we dat we ons leger totaal verwaarloosd hebben. We gaan daar dan iedereen de schuld van geven om daarna weer te proberen overal wapens te kopen en soldaten te werven. En als de dreiging over is, komt de Nederlandse koopmansgeest naar boven: Kan het ook een stukje minder? Kunnen we niet afbouwen? Het is toch zonde van het geld? Vanaf 2022 tot nu volslagen herkenbaar en door te trekken naar 1937.’

Brabant lag in de weg
‘Ik vind het leuk om te vertellen hoe het krijgsverloop is gegaan in die paar dagen in mei 1940. Hoe is de brug bij Heumen wel of niet verdedigd geweest? En wat voor belang het heeft gehad dat een peloton stand heeft gehouden, waardoor de Duitsers vertraagd werden? Wat voor gevolgen heeft dat gehad voor het krijgsspel? Waar zat de irritatie van de Duitsers bij Megen en Heumen? Dat lees je nergens. Ik hoorde dat toevallig. Naast het grote verhaal van de Grebbeberg, het bombardement op Rotterdam en de luchtlandingen, vertel ik het kleine verhaal.’

In contact blijven met de mensen
Het is niet alleen maar vertellen. Tony heeft ook allerlei attributen bij zich, zoals een grote wereldkaart. Originele kaarten waarop hij laat zien dat het Nederlandse leger totaal niet was voorbereid. Hij laat ook de stellingen zien. Zo is het ook visueel aantrekkelijk. Tony geeft in de week van 16 september vier lezingen in Brabant. Later gaat hij het hele land door. In mei 2025 wordt het dan extra druk. Dan is het 85 jaar geleden dat WOII begon.

Interesse gekomen vanuit de politiegeschiedenis
Mouw is hoofdinspecteur bij politieregio Oost-Nederland. Hij is jaren geleden begonnen met lezingen vanuit de politiegeschiedenis. ‘Na de Eerste Wereldoorlog was men bang voor een communistische greep naar de macht. Men wilde toen overal op strategische punten politietroepen hebben, zodat die beschermd konden worden.’ Vandaaruit is hij zich steeds meer in de algemene geschiedenis gaan verdiepen.

Kom op 16 september om 20.00 uur naar café Schafrath voor de boeiende lezing van Tony Mouw over de inval van het Duitse leger in mei 1940.